Saopštenje Crnogorskoga PEN centra povodom progona Antene M
Date published
Crnogorski PEN centar oštro osuđuje progon Antene M, radija i portala koji već tri decenije, najvećim dijelom o svome trošku, radi posao kakav bismo prije očekivali od javnoga servisa. U razmaku od svega nekoliko neđelja na isti se medij obrušilo više državnih organa, što predstavlja svojevrsni obrazac progona ovoga medija.
Presudom sutkinje Danke Čović (Osnovni sud u Bijelom Polju, P. br. 1111/24, od 28. maja) Antena M je obavezana da oficiru Vojske Crne Gore isplati naknadu za „duševne bolove” zato što je prenijela javno dostupne fotografije s društvenih mreža na kojima taj oficir pozira ispod portreta Radovana Karadžića i Ratka Mladića, u Hagu pravosnažno osuđenih za genocid, i Slobodana Miloševića. Sud je, dakle, utvrdio da postoji bol koja zavređuje pravnu zaštitu, ali ne bol onih koji su preživjeli ono što su likovi s tih portreta naredili, nego bol čovjeka kome je zasmetalo to što je šira javnost viđela pod čijim se obilježjima rado slika. Teško je i zamisliti da bi sud u nekoj evropskoj zemlji oficira zatečenog ispod slika osuđenih u Nirnbergu obeštetio na teret novinara koji su ga prepoznali, a presuda sutkinje Čović čini upravo to jer štiti onoga ko je scenu priredio, kažnjava one koji su je objavili i time uzima pod skut ikonografiju presuđenih ratnih zločinaca. Poruka koju je poslala je razorna na više nivoa, a jedan je da pravosuđe pristaje da bude štit za relativizaciju genocida, a mač nad slobodnim novinarstvom.
Gotovo istovremeno, Antena M je izbačena iz raspodjele sredstava Fonda za podršku komercijalnim emiterima, zbog poreskog duga od 192,22 eura za koji je sama Poreska uprava potvrdila da Antena M nije odgovorna niti je za njega mogla znati. Uprkos tom zvaničnom stavu državnog organa, četvorica članova Savjeta Agencije za audiovizuelne medijske usluge glasala su protiv dodjele sredstava, oslanjajući se na neobavezujuće advokatsko mišljenje umjesto na dokumente koje su imali pred sobom. Jasno je da kad se mehanizam podrške medijima pretvori u sredstvo kažnjavanja, a tuđa administrativna greška u izgovor da se nepodobna redakcija finansijski uguši, urušava se i smisao Fonda i medijski pluralizam.
Sloboda medija nije privilegija jedne uređivačke politike, nego uslov da bilo koja uopšte postoji i jedno je od mjerila na evropskom putu Crne Gore. Pozivamo Savjet AMU da svoju odluku preispita u svijetlu dopisa Poreske uprave, sudove da dosljedno vagaju javni interes i slobodu izražavanja, a sve državne organe da prestanu da pravne, poreske i regulatorne poluge pretvaraju u oruđa obračuna s kritičkim medijima.
Solidarni smo s redakcijom i novinarima Antene M. Podśećamo da organi koji kažnjavaju onoga ko je pokazao fotografiju od javnog interesa, a ne onoga ko krši zakone, i koji pokušavaju da ugase slobodni medij, zapravo izriču presudu sami sebi.